Jak działają botnety w atakach na systemy płatnicze?

Piotr Kowalczyk
21.10.2025

Szybkie płatności kartą, przelewy online i transakcje mobilne są obecnie codziennością sfery finansowej wielu osób, bez względu na wiek. Trzeba jednak mieć świadomość, że za tą wygodą kryją się również poważne zagrożenia – jednym z najgroźniejszych narzędzi w arsenale cyberprzestępców są botnety, które potrafią sparaliżować infrastrukturę finansową i umożliwić np. masową kradzież danych kartowych.

Nowoczesne systemy płatnicze zapewniają szybkość, komfort i – co do zasady – wysoki poziom bezpieczeństwa. Mimo to cyberprzestępcy nie ustają w poszukiwaniu coraz to nowych metod ataku na zgromadzone na kontach bankowych środki. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń są botnety, które umożliwiają zdalne sterowanie tysiącami, a nawet milionami zainfekowanych urządzeń. W rękach hakerów stają się one potężną bronią do przeprowadzania złożonych cyberataków na banki, manipulacji transakcjami i wykradania poufnych danych.

Botnety w bankowości i nie tylko

Botnet to połączenie dwóch słów: „robot” oraz „network” (z języka angielskiego – sieć), co doskonale oddaje jego istotę – to zautomatyzowana sieć komputerów i urządzeń zainfekowanych złośliwym oprogramowaniem, nad którą pełną kontrolę sprawuje cyberprzestępca lub zorganizowana grupa hakerska. Urządzenia te funkcjonują na pozór normalnie, ale w tle biorą udział w działaniach przestępczych.

Proces budowania botnetu zaczyna się od infekcji – może do niej dojść poprzez kliknięcie w złośliwy link, otwarcie spreparowanego załącznika e-mailowego, pobranie nieautoryzowanej aplikacji lub wykorzystanie luki w zabezpieczeniach systemu. Po zainstalowaniu się w urządzeniu bot komunikuje się z serwerem dowodzenia i czeka na instrukcje. Hakerzy mogą wówczas nakazać mu np. wysyłanie spamu, prowadzenie ataków DDoS (zalewanie docelowego serwera złośliwym ruchem), rozprzestrzenianie malware (złośliwego oprogramowania) lub przechwytywanie danych logowania i płatniczych.

Szczególnie niebezpieczne są botnety w bankowości – umożliwiają bowiem przeprowadzanie masowych, zautomatyzowanych i trudnych do wykrycia ataków. Zainfekowane urządzenia klientów mogą działać jak pośrednicy w kradzieży danych – np. poprzez wstrzykiwanie złośliwego kodu do formularzy logowania w bankowości internetowej. Dzięki temu przestępcy są w stanie przechwycić dane uwierzytelniające, takie jak loginy, hasła, kody SMS czy numery kart płatniczych.

Z kolei po stronie infrastruktury bankowej atak botnetów może przybrać formę przeciążenia serwerów instytucji finansowych, paraliżując systemy transakcyjne lub uniemożliwiając klientom dostęp do usług. To nie tylko powoduje straty finansowe, ale też wpływa na reputację banku oraz zaufanie użytkowników do całego systemu płatniczego.

Przykłady ataków – botnet jako zagrożenie w konkretnych sytuacjach

Botnety stanowią jedno z największych wyzwań dla specjalistów ds. bezpieczeństwa w bankowości. Umożliwiają one nie tylko kradzież danych kartowych czy manipulowanie transakcjami, ale też prowadzenie szeroko zakrojonych cyberataków na banki, których skutki mogą obejmować zarówno utratę środków finansowych, jak i destabilizację całych systemów rozliczeniowych.

Historia cyberbezpieczeństwa zna liczne przykłady ataków botnetów, które wstrząsnęły światem finansów i technologii.

  • Botnet Zeus (Zbot) – jeden z najbardziej znanych przypadków. Aktywny od 2007 r. Zeus infekował komputery użytkowników, przechwytując dane logowania do bankowości internetowej i umożliwiając kradzież danych kartowych. Odpowiadał za utratę setek milionów dolarów na całym świecie.
  • Mirai – botnet, który w 2016 r. wykorzystał tysiące zainfekowanych urządzeń do przeprowadzenia potężnego ataku DDoS na serwery Dyn, operatora kluczowych usług DNS. W rezultacie użytkownicy w wielu krajach stracili dostęp do popularnych serwisów, w tym PayPala, Twittera czy Amazona.
  • Emotet – hybrydowy botnet i trojan bankowy, który od 2014 r. ewoluował w jedną z najbardziej zaawansowanych sieci infekujących instytucje finansowe. Oprócz wykradania danych logowania umożliwiał wprowadzanie dodatkowego złośliwego oprogramowania.

Przykłady te dowodzą, że zorganizowane sieci zainfekowanych urządzeń są w stanie przeprowadzać skuteczne, szeroko zakrojone operacje, często trudne do wykrycia i neutralizacji.

Jak chronić systemy płatnicze przed atakami botnetów?

Walka z botnetami to obecnie priorytet w strategiach ochrony sektora finansowego i kluczowy element zapewnienia bezpieczeństwa systemów płatniczych. Nie jest to jednak proste zadanie – wymaga połączenia zaawansowanych technologii, odpowiednich procedur bezpieczeństwa oraz edukacji użytkowników. Instytucje finansowe inwestują dziś ogromne środki w rozwój systemów analizy zagrożeń i automatycznego wykrywania anomalii. Dzięki wykorzystaniu m.in. sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego możliwe jest monitorowanie milionów transakcji w czasie rzeczywistym oraz szybkie identyfikowanie nietypowych działań, które mogą świadczyć o infekcji botnetowej lub próbie przejęcia konta.

Banki stosują również segmentację infrastruktury oraz systemy filtrowania ruchu sieciowego, co pozwala ograniczać rozprzestrzenianie się złośliwego oprogramowania i odcinać zainfekowane urządzenia od sieci. Coraz powszechniej wdrażane są także zasady tzw. architektury Zero Trust, w ramach której każdy dostęp – nawet z wewnątrz systemu – musi być weryfikowany i autoryzowany. Instytucje finansowe współpracują także z organizacjami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem, wymieniając informacje o zagrożeniach oraz typach złośliwego oprogramowania.

Ochrona stosowana przez klientów indywidualnych jest równie istotna, ponieważ zainfekowane urządzenie użytkownika może stać się częścią sieci botnetowej wykorzystywanej do cyberataków na banki lub kradzieży danych kartowych. Dlatego warto przestrzegać kilku podstawowych zasad, które znacząco zwiększają odporność na tego typu zagrożenia. Do najważniejszych zalicza się:

  • regularne aktualizowanie systemu operacyjnego, przeglądarki i aplikacji bankowych,
  • korzystanie wyłącznie z oryginalnego, legalnego oprogramowania i sprawdzonych źródeł pobierania,
  • unikanie klikania w podejrzane linki i otwierania załączników z nieznanych e-maili,
  • monitorowanie historii transakcji i natychmiastowe reagowanie na podejrzane operacje – np. poprzez zastrzeżenie karty,
  • korzystanie z sieci Wi-Fi tylko w zaufanych miejscach.

Botnety stały się narzędziem, po które hakerzy płatności online sięgają coraz częściej, by atakować zarówno pojedynczych klientów, jak i globalne systemy płatnicze. Najskuteczniejszą ochronę przed takim zagrożeniem – z perspektywy klienta indywidualnego – stanowi świadome i odpowiedzialne korzystanie z bankowości elektronicznej. W połączeniu z nowoczesnymi zabezpieczeniami instytucjonalnymi może to zapewnić odporność oraz bezpieczeństwo całego systemu finansowego.

Komunikat prasowy

Zgłoś swój pomysł na artykuł

Więcej w tym dziale Zobacz wszystkie